YAZILARIM

DUYU TERAPİ ODASI ve OYUN

Çocuk ve Oyun” üzerine ilk çalışmalar 19. yüzyılın sonlarında başlamış ve önceleri oyunun, kendiliğinden ortaya çıkan, hedefi olmayan, mutluluk getiren, serbest bir aktivite olduğu üzerinde durulmuş. O dönemde bazı araştırmacılar, çocuğun, oyunlarında insanlığın kültürel gelişimini yaşadığını, bazıları da kişisel olgunluk için çocuğun ön denemeleri olduğunu savunmuş.

Motivasyon, ruhsal gelişim, faaliyetin içeriği, taklit ve keşif oyunun ayrılmaz parçalarıdır. Oyun, kendiliğinden ortaya çıkmalı, çocuğunuzun keyif ve rahatlık içinde zamanın akışını yaşaması sağlanmalıdır. Oyun, küçük bireyin kişisel korkularının, engellenmesinin ve sosyal çatışmasının üstesinden gelmesine, sosyal olgunlaşmaya, öz benliğin bulunmasına yardım eder. Oyunla deneyimler tekrarlanır.

Çocuklarımız en doğal haliyle oyunla öğrenir, gelişir. Oyun oynamak, oyunu kurgulamak, planlamak çocuğun gelişimi için önemlidir. Ebeveynler hem çocuklarına vakit ayıramamaktan yakınır, hem de ev içinde ve dışında bağımsız oyun oynamalarına izin vermez. Sınırlar, ev düzeni, kırılacak/çizilecek değerli eşyalar, çocukların dar mekanlara kısıtlanmalarına neden olur.

Çocuk gelişimi için bu denli öneme sahip olan oyun, “Duyu Bütünleme Terapisinin” temelidir. Duyu Bütünleme Terapisi, çocuğa oyun oynatmak ya da sportif bir aktivite değildir, elbette. Uzman tarafından planlanan nitelikli terapi seansının, oyun ile harmanlanmasıdır. İhtiyaçlara yönelik düzenlenen özel ortamda, duyusal uyaranlara yönelik materyaller ile çocuğun aktif katılımı sonucunda uyumlu (adaptif) cevaplar ortaya çıkarılır. Bu adaptif cevapları öğrenen çocuk, zorlandığı durumu kolaylıkla atlatmayı başarır.

Ev ve okul ortamı ile ilgili tavsiyeler ile ailenin, yakınlarının, öğretmenlerinin bilgilendirilmesi mutlaka yapılır. Devamlı gözlem yapılarak çocuğun gelişimine uygun duyu terapisi revize edilmelidir.

Duyu bütünleme değerlendirmesi aileye ve çocuğa ayrı ayrı yapılır. Çıkan sonuca göre amaçlar belirlenir ve özel tasarlanmış odada duyu bütünleme terapisine başlanır. Çocuğun terapiye aktif katılımı, iç motivasyonunun sağlanması için kendini rahat ve güvende hissetmesi gerekir.

Zemin, duvarlar yaralanma ve sakatlıkları önlemek için yumuşak materyalle kaplanır. Terapi sırasında kullanılan tüm malzemelerin sağlığa zarar vermeyen, temizliği kolay ve hijyene uygun olmalı.

Duyu Bütünleme Materyalleri

Kare salıncak, dikdörtgen salıncak, T salıncak, koza salıncak, hamak denge  (vestibüler) duyusunun gelişimini desteklemekte kullanılır. Farklı pozisyonlarda yapılan aktiviteler kas kuvvetini arttırır, el- göz koordinasyonu geliştirir, motor planlamayı destekler.

Dikenli top, kadife top, fasulye pilates topu, farklı doku ve yumuşaklıktaki oyuncaklar ile kurgulanan oyunlar dokunma (taktil) duyusunun düzenlenmesinde kullanılan diğer materyallerdir. Özel dokulu fırça ile yapılan masaj (Willbarger Protokolü) hem seansın hem duyu diyetinin bir parçasıdır.

Işık demeti, akvaryum, ışıklı oyuncaklar, ışıklı masa, disko topu, fener, hava kabarcığı çıkaran renkli ışıklı tüpler ile donatılmış karanlık oda (Snoezelen Room) içinde yapılandırılmış oyunlar ile görme duyusu ile ilgili adaptif cevapların oluşumu desteklenir.

Proprioseptif duyuyu destekleyecek trambolin, engebeli/engelli parkurda yürüme, tünelden geçme, duvar merdiveni, tırmanma barı, kaydırak, top havuzu aktiviteleri de duyu terapi odasının en önemli kısmını oluşturur.

Koku yayıcı cihazların kullanımı koku duyusunu desteklerken, frekans ve içerikleri farklı müzik ile yapılan terapi işitme duyusunun desteklenmesini sağlar.

İç duyumun (interoseptif) desteklenmesi için görsel kartların kullanımı oldukça yaygındır.

ANA SAYFA, YAZILARIM

KARANLIK ODA TERAPİSİ

Duyu Bütünleme Terapisinde “Karanlık Oda” olarak adlandırılan “Snoezelen Room”, çoklu duyusal uyarım içeren özel dizayn edilmiş odalar kullanılır.

Karanlık Oda içinde özellikle görme, işitme, koku ve dokunma duyusuna yönelik uyarıcı materyallerle stres ve kaygının azalması,çocuğun gelişim evrelerinin desteklenmesi, davranış problemlerinin azalması ve terapi hedeflerine ulaşılmasına destek olması açısından oldukça etkin bir ortam sağlar.

Etkili Olma Yöntemleri:

  1. Gevşeme : Ortamın yumuşak ışık, yatıştırıcı sesler, rahatlatıcı kokular ve dokularla donatılması ile kişinin ajitasyonunu azaltır ve sakinleşmesini sağlar. Davranış problemlerinde azalma sağlar.
  2. Uyarım: Ortamın canlandırıcı müzik ve seslerle, heyecan verici görsellerle ve canlandırıcı kokularla düzenlenmesi kişinin uyarımını sağlar.
  3. Gelişme: Öğrenme ve gelişim aracı olarak kullanılabilir. Renk eşleştirme, neden-sonuç ilişkisi gibi panellerle donatılması çocuğun aktif katılımını destekleyerek bilginin hafızaya yerleştirmesini destekler.
  4. Terapi: Çoklu duyusal duyu ortamında en önemli kazanım tedavidir. Başka bir ortamda zorlanan çocuk Karanlık Oda içinde yapılan aktiviteler ile iyileşebilir. Özgüveni artar, iletişimi gelişir.

Karanlık Oda Terapisi Uygulama Alanları

  • Duyu Bütünleme Terapisi uygulanması gereken kişiler
  • Normal Gelişimin Desteklenmesi
  • Özel Öğrenme Güçlüğü
  • Özel Gereksinimli Bireyler
  • Bilişsel Bozukluklar
  • Psikolojik Problemler
  • Beyin Hasarı Geçirilmesi
  • Nörolojik Hastalıklar
  • Az Gören ve İşiten Kişiler
  • Yaşlılık
  • Demans, Alzheimer

Odanın İç Özellikleri

Karanlık odalarda farklı ekipmanlar kullanılabilir. En çok tercih edilenler:

  • Kabarcıklı Sütun
  • Işıklı panel: Havai fişek efektli, renkli ve sesli duvar ünitesi
  • Soyut Dokunsal Panel: Zıt dokularda yükseltilmiş ve gömülmüş sıvı şekiller
  • Renk Eşleştirme Paneli: Hafıza ve motor becerileri geliştiren renk eşleştirme ile sesli duvar ünitesi
  • Motor Beceri Oyunları
  • Susuz Gökkuşağı Tüpü: Renk tekerleği
  • İnteraktif Dev Geçit Yolu: Yürüyerek renkli ışıkları etkinleştirme yolu
  • Duyu Duvarı: çark, farklı dokular ve oyuncaklardan oluşan duvar ünitesi
  • Sonsuzluk Paneli: Görsel ve işitsel uyarı sağlayan aynalı geometrik şekil ünitesi 
  • Projektör

Uygulama Alanları

  • Duyu Bütünleme Terapi Merkezleri
  • Okullar
  • Hava Limanları

Duyu Bütünlemenin önemi ve uygulanan terapinin olumlu sonuçlar vermesi ile dikkatleri üzerine çeken bir kavram olmaya başlamıştır. Bu nedenle uygulama merkezleri ve çeşitliliği artarak günlük yaşama alanlarında uygulama fırsatları yaratılmaya ve geliştirilmeye devam etmektedir.